Welkom in Groningen
Blauwe lucht. Sluierwolken. Klei. En hoogspanningslijnen. Links in de verte ziet u misschien nog net Westeremden. Toen Antoinette Borchert deze foto maakte was het september. Eigenlijk nog zomer. Dit land werd klaargemaakt voor het wintergraan. Twee maanden later is de bonkige klei veranderd in rulle, kruimige grond en hangt er alweer een groene zweem over.
U vindt hieronder een aantal eerdere intro's
--juli 2010--
Flexibel
Op de dag dat ik thuiskwam van vakantie opende de Volkskrant met de kop: ‘Flexwerkers keren massaal terug’. Zo zie je maar: news travels fast. Het artikel beschrijft de rol van flexwerkers (waar ik me als zzp’er gemakshalve toe reken) bij het weer vlot trekken van de economie. Toen het wat slechter ging, deden wij flexwerkers graag een stapje terug. En nu het weer wat beter gaat, staan wij vooraan om u van dienst te zijn. Zonder de flexibilisering van de arbeidsmarkt zou de Nederlandse economie er een stuk slechter voor staan.
U wilt me bedanken? Graag gedaan. Het was mooi weer, de tuin had veel aandacht nodig en de muren in ons 18e eeuws huis zijn weer scheurvrij.
In Groningen zijn de vakanties bijna voorbij. Ik ben weer thuis. Beschikbaar. Voor klussen en klusjes, freelance en op interim-basis. Flexibel inzetbaar als altijd.
--augustus 2009--
Een schot in de roos
Hoe vaak volgt een trainer zélf een cursus? Te weinig. Nou zijn er -eerlijk is eerlijk- ook weinig cursussen op tekstschrijfgebied. Gelukkig organiseert Tekstnet, de beroepsvereniging van tekstschrijvers, regelmatig relevante workshops en cursussen. Een enkele keer kan ik daar aan deelnemen. Maar meestal trek ik het niet. Al die cursussen vinden namelijk plaats in het Westen.
En het Westen, dat is ver. Toen ik net in Groningen woonde, begreep ik de precieze strekking van die geografische aanduiding niet. Ik dacht dat Groningers de Randstad bedoelden. Of misschien wel Noord- en Zuid-Holland. Dat klopt niet. Het Westen begint zodra je de IJssel of het IJsselmeer oversteekt. Het Westen is niet alleen ver, het is ook groot.
Ik reis veel voor m'n werk. Maar om voor een workshop van drie uur, zes uur te reizen, dat gaat me te ver. En als Mohammed niet naar de berg kan ... daarom organiseer ik nu voor Tekstnet twee boeiende workshops in Groningen. Een workshop over interviewen en een workshop over ultrakort schrijven. Het blijkt een schot in de roos. De belangstelling is erg groot. Opmerkelijk is wel dat het Noorden dichterbij is dan ik dacht: we hebben aanmeldingen uit Bunnik, Kootwijkerbroek, Putten, Doesburg en ga zo maar door. Gelukkig zijn er ook aanmeldingen uit het Noorden. Zijn we hier het reizen verleerd? Ik hou het erop dat het Westen Groningen gaat ontdekken.
En als u toch in de buurt bent, u bent welkom in Leermens.
--juni 2009 --
Jip en Janneke
Kort geleden was ik aanwezig bij de uitreiking van het eredoctoraat in de Letteren aan de Iraans-Nederlandse schrijver Kader Abdolah. Directe aanleiding voor het eredoctoraat was zijn vertaling van de Koran in het Nederlands en zijn boek 'De boodschapper' over de profeet Mohammad. Kader Abdolah is een pseudoniem. Zijn echte naam is Hossein Sadjadi Ghaemmaghami Farahani. Hij vluchtte in 1988 naar Nederland.
Na de lofrede kreeg Kader Abdolah het woord. Inderdaad. Als je hem hoort praten, hoor je een buitenlander. En als je hem leest? Dan lees je Nederlands zoals Nederlands bedoeld is. Korte zinnen. Soms staccato. Mooie, goede woorden. En echte werkwoorden. Woorden die wat dóen. De grammaticale eenvoud van zijn zinnen versterkt hun zeggingskracht.
Kader Abdolah bedankte de universiteit en zijn publiek. En hij bedankte twee hoofdpersonen uit de Nederlandse literatuur van wie hij de taal leerde: Jip en Janneke.
Ik voelde me haast persoonlijk vereerd. In mijn trainingen gebruik ik vaak Jip en Janneketeksten. Telkens merk ik dat mijn cursisten het prachtig vinden. Dat is geen toeval. We willen écht graag beter schrijven. Maar lees onze zakelijke brieven en onze beleidsteksten. Al die lange zinnen, al die ambtelijke wartaal. We hebben het onszelf aangeleerd in een poging van niks iets te maken. Dat zie ik, als ik Jip en Janneke voorlees.
Lees Jip en Janneke. Lees Kader Abdolah. Ons Nederlands kan zoveel beter.
Weten hoe? U bent welkom in Leermens.
- - mei 2009 - -
Een stemmetje in m'n hoofd
'Je bent nu een stemmetje in m'n hoofd.' Dat was geen liefdesverklaring. Een cursist zei het tijdens een evaluatie, een paar weken na een training over klantgericht schrijven. Maar het voelde wel een beetje als een liefdesverklaring. M'n dag was helemaal goed.
De vraag was: 'Wat merk je nu van de training?' Dat blijft namelijk altijd ingewikkeld. Wie regelmatig een training volgt, kent het enthousiasme na afloop. Je bent twee dagen bezig met een onderwerp en in de loop van die dagen ontstaat de overtuiging dat dit onderwerp echt erg belangrijk is. Je neemt je van alles voor. Maar dat enthousiasme zakt vaak snel weer weg. De realiteit slaat genadeloos toe. Prioriteiten verschuiven. En er verandert niet zoveel... Ook na mijn trainingen gaan deelnemers haast altijd opgewekt en enthousiast naar huis. Dat is natuurlijk prettig voor de deelnemers en prettig voor mij. Maar uiteindelijk heb je er niet zoveel aan. Uiteindelijk is de vraag: wat merk je ervan?
Ik blijk degene te zijn die over haar schouders meekijkt als ze een stuk schrijft. Ik schijn dan iets te fluisteren als: Dat kan korter. Of, een beetje frikkig, Dit is een passieve zin. Wie gaat het dan doen? Precies: je vergeet de zin actief te maken.
Ik weet: de kredietcrisis lossen we er niet mee op. Maar deze cursist kan nu echt betere brieven schrijven. Dankzij dat stemmetje. Wilt u dat stemmetje in levende lijfe ontmoeten? Dat kan. Graag zelfs.
U bent welkom in Leermens.
- - maart 2009 - -
Klantgericht corresponderen
Ben jij van de middelen of van de strategie? Die vraag stelde een vriend mij onlangs. En prompt sloeg ik dicht. Voor de lezer die niet thuis is in de communicatiebranche: hoe hoger je jezelf inschat, hoe meer je van de strategie bent. Hoe meer je van de strategie bent, hoe hoger je tarieven zijn. Dus de vraag of ik van de middelen ben of van de strategie is een vraag naar mijn ambitieniveau. Ik heb nooit gekozen voor strategie of middel.
Maar toch moet ik die vraag een keer beantwoorden. Laat ik dat dan maar hier doen. Ik heb ontdekt dat -vrij naar mijn vader*- er niets strategischer is dan een goed middel. Bedrijven kunnen een bureau inhuren om een strategie te ontwikkelen om het communicatief bewustzijn van de medewerkers vergroten. Ik heb ontdekt dat een training 'Klantgericht corresponderen' ook heel veel doet.
Het middel 'Training Klantgericht corresponderen' zet medewerkers aan het denken over het perspectief van waaruit ze corresponderen. Zet je een technische verhandeling op papier óf informeer je de lezer over de storing en wat dat voor hem betekent? Professionals zijn geneigd te kiezen voor het eerste. Tijdens de training ontdekken ze dat de tweede optie waarschijnlijk klantgerichter is. Kies voor het perspectief van de ontvanger. Dat is een strategische keuze.
Een middel? Een strategie? Het is allemaal goed. U bent welkom in Leermens.
* 'Niets is praktischer dan een goede theorie.' Later begreep ik dat hij dat niet zelf had verzonnen. Maar dat maakt de uitspraak niet minder waar.
- - februari 2009 - -
Freelancers in nood vragen hulp
De Volkskrant van zaterdag 28 februari schrijft over freelancers. Zij vragen hulp aan de overheid. Het gaat vooral om freelancers in de bouw, begrijp ik opgelucht. Want een beetje zenuwachtig word je wel. Hoe treft de crisis een communicatieadviseur die communicatietrainingen verzorgt, boekjes maakt, teksten schrijft en ook nog adviseert? Ik spreid mijn risico's, wil ik maar zeggen.
Het wordt voorjaar in Leermens. Ik maak 's morgens alweer een ommetje rond de kerk, pal tegenover mijn werkkamer. De grafstenen op het oude kerkhof hebben hier in Leermens vaak een gedichtje op de achterzijde. Op een steen staat:
Afgemat door hooge jaren
Uitgeteerd door ziekte en pijn
Moest zij in den grafkuil dalen
En een prooi der wormen zijn.
Kijk. Dat is crisis. Ik maak me over de huidige crisis niet zo'n zorgen. Het wordt voorjaar. De ijsbaan is weer leeg. En het gras eronder blijkt groener dan ooit tevoren.
Welkom in Leermens.
- - januari 2009 - -
Strepen op de weg
Lang geleden lag Leermens aan de kust. Plaatsjes als Godlinze, Leermens, Zeerijp en Westeremden vormden een lint van nederzettingen bovenop ophogingen die in de ijstijd zijn ontstaan. De dorpjes stonden met elkaar in verbinding door wegen die de ophogingen in het land volgden. Er lag aan die wegen dus niet een provinciaal wegenplan ten grondslag. De wegen volgden het landschap. En dat verklaart hun grillige patroon.
Ze zijn al zo'n honderd jaar verhard. We gebruiken daar asfalt voor. Dat asfalt heeft behoorlijk te lijden van het steeds zwaardere verkeer. In de scheurtjes kruipt water en dat water bevriest, verdampt en bevriest weer. En daardoor scheurt het asfalt. En in die scheuren kruipt water ... Er ontstaat een scheurenpatroon dat even grillig is als de wegen zelf.
De gemeente Loppersum heeft een eenvoudig onderhoudsplan voor haar landelijke wegen. Eens per drie, vier jaar stuurt men er een wagen met teer op uit. Een medewerker giet de scheuren vol. Glanzend zwart teer op dof zwart asfalt. Strepen die de loop van het water volgen. Primitief als rotstekeningen. Modern als vlaggen van Armando.
Strepen op de weg. Kom kijken. De toegang is gratis.
Aandacht en liefde
'Keurig', dacht ik. En ik schrok van mezelf. De meneer van nummer 38 woont nog niet zo heel lang in het dorp. Zijn prioriteit lag duidelijk niet bij de tuin. Dat kan gebeuren. Maar onlangs had hij de boel aan kant gemaakt en een houten hek geplaatst. Het zag er netjes uit. En toen dacht ik het ... 'Keurig'.
Wie had dertig jaar geleden kunnen bevroeden dat ik het woord überhaupt zou gebruiken? Maar kennelijk ben ik in de loop der jaren toch wat veranderd. Ik stel het op prijs als een huis er netjes bijstaat en als de tuin er verzorgd uitziet. Gaat het dan om 'keurig'? Ik geloof het niet. Het heeft meer te maken met aandacht en liefde (vaak is het een trouwens het gevolg van het ander). Met zorg en zorgvuldigheid.
Ik verzorgde onlangs een workshop over de spelling van werkwoorden van Engelse herkomst: 'Je Nederlands geüpdatet'. Meer dan 50 deelneemsters schreven zich in! Op het bordje dat hen de weg wees naar het lokaal stond: ' Je Nederlands geüpdated' . Die laatste d is fout. Maar niemand zag het en iedereen was op tijd in het lokaal.
Is het écht belangrijk dat je 'geüpdatet' goed spelt? Tja. Het gaat er volgens mij om dat je je lezer laat zien dat je hem hoogacht. Het gaat om aandacht en liefde.
Professioneel
Een citaat:
'Als je kijkt naar alle digitale veranderingen om ons heen en de manier waarop die binnen de communicatiebranche worden geïntegreerd in innovatie en professionalisering, zie je nog weinig bewegen in het communicatiedenken. Een vergelijking van de Nederlandse definitie van 'social media' met de definitie in een aantal andere talen geeft stof tot nadenken als het gaat om de status van het vakgebied communicatie.'
Ik schaam mij wel eens voor m'n vakgenoten. Dit is de openingszin van een artikel in de nieuwsbrief van de VPRA. Het is geschreven door een echte communicatieprofessional. Mag het iets minder geprofessionaliseerd? En mogen we dan iets meer aandacht voor de lezer?